Trouw: ‘Zo’n ongewone debutant vang je niet met een generalisatie over romandebuten’

Uncategorized juli 2, 2017

Gerwin van der Werf (Trouw) ontdekt interessante vormexperimenten in zes romandebuten, waaronder Lyssa.

‘Lyssa’ speelt zich af in 1877 in Mestopes. Stelt u zich een stad voor met de grandeur van Boedapest, op de grens van westerse finesse en Slavische rauwheid. Sprookjesachtig, maar niet in de kleffe betekenis. Luitenant Gaspar Szabó wordt verliefd op Lyssa Boktani, na een toevallige ontmoeting (hoewel toeval natuurlijk ‘noodlot’ heet in de negentiende-eeuwse romankunst) op het station. Nog meer toeval, of noodlot, zorgt ervoor dat hij bevriend raakt met Lyssa’s echtgenoot, een steenrijke krantenmagnaat. Een gevaarlijke driehoek, in een entourage van een elegant landhuis, geurige bloemen, rijk gevulde tafels en strenge sociale mores. Een heus kostuumdrama dus.

‘Lyssa’ is geen historische roman, het verhaal speelt zich immers niet af op een aanwijsbare plaats. Eerder is het een pastiche van Tolstoj en andere klassieke Russische romanciers, maar dan compacter, met een modern tempo en zonder de paginalange beschrijvingen. Qua verhaal lijkt het nog het meest op een remake van Poesjkins ‘Jevgeni Onegin’: een noodlottige liefde, ontrouw, geestelijke nood, verraad van vriendschap, een pistoolduel dat onontkoombaar lijkt… natuurlijk stevenen we gestaag af op een tragedie, maar Hofland heeft de touwtjes zo strak in handen dat de lezer zich gewillig mee laat voeren naar de ondergang.

Een spannend boek en een geslaagde genre-oefening, maar behalve dat is er een onderstroom die ons iets duidelijk maakt over de ‘vrije wil’. Ook zo’n favoriet negentiende-eeuws onderwerp, haast alle opera’s gaan erover. Voortdurend maakt luitenant Gaspar keuzes, met uiterste wilskracht, maar steeds weer halen de omstandigheden hem in en lijkt hij willoos en machteloos.

Hofland schrijft het fraai en zonder stilistische uitglijders op. Hij heerst over zijn materiaal en blijft zelf als schrijver geheel buiten beeld. Zo’n ongewone debutant vang je niet met een generalisatie over romandebuten.’

Lees het gehele artikel hier